Review ý nghĩa phim Winter Sleep: chập chờn – lạnh lẽo – cô độc

Winter Sleep (Ngủ Đông – 2014) là một phim thuần tâm lý mà không phải ai cũng có thể hiểu được, với thời lượng 196 phút mà nội dung chỉ xoay quanh những cuộc trò chuyện trong mùa đông, điều này có thể đánh gục những ai coi phim với tâm lý giải trí hoặc hời hợt. Nếu có một bảng xếp hạng về việc hiểu thông điệp phim trong tất cả những bộ phim mà tôi đã viết review, thì đây là phim khiến người xem khó hiểu nhất. Điều khiến phim khó hiểu không phải ở tính logic, hoặc sự trừu tượng của nghệ thuật hay tôn giáo, mà là ở việc người xem thấu hiểu đến đâu về bản chất con người và xã hội, nghĩa là phim này phù hợp với người già nhiều hơn (thật may là tôi chưa già nhưng cũng hiểu được phim – cười). Đó chính là lý do Winter Sleep đã đoạt giải Cành Cọ Vàng ở LHP Cannes. IMDb 8.2

Phần lớn các bài viết khác đều cho rằng Aydın là một nhân vật khó tính và kiêu căng, sự thật không phải như vậy. Sự xa cách và thờ ơ trong cách sống của Aydın chỉ là vì quá ít người có thể hiểu ông ấy, trong khi để nói cho người khác hiểu được những sự thật về cuộc sống thì quá khó khăn, kể cả người vợ trẻ thân thiết suốt mười mấy năm cũng không thể hiểu được và vì thế cô ấy dần mất hết tình yêu với Aydın và thậm chí còn sinh ra căm ghét. Aydın giàu có và trí thức, ông ấy giống như một vị vua trong thị trấn, điều đó đúng về mặt vật chất lẫn tinh thần, nhưng cái giá mà ông ấy phải trả cũng không kém, đó chính là sự cô độc, tấm poster của phim đã thể hiện điều đó, hình ảnh về một người đàn ông đang ngồi ôm mặt giữa vùng đồi tuyết trắng.

Mùa đông là khoản thời gian lạnh lẽo và khắc nghiệt, nó khiến cho mọi sinh vật ngừng hầu hết các hoạt động sống và cố ngủ vùi để chờ đến mùa xuân, nên giấc ngủ mùa đông là một giấc ngủ chập chờn và mộng mị. Với con người cũng thế, họ bị hạn chế về công việc hoặc đi lại, điều họ có thể làm là cùng nhau trò chuyện. Mùa đông buộc họ suy tư về lẽ sống, nhìn lại về những gì đã xẩy ra trong đời của chính họ, đánh giá lại về bản chất con người và xã hội. Và không kinh ngạc khi xuất hiện các cuộc tranh luận vì quan điểm khác biệt trong họ.

Các cuộc tranh luận hoặc tranh cãi diễn ra dễ khiến con người sinh ra mâu thuẫn và rạng nứt trong tình cảm, đặt biệt là khi con người trở nên nóng giận. Nhưng chúng ta cũng không thể phủ nhận rằng, chính sự nóng giận đã khiến con người nói thật về những khiếm khuyết của nhau, khi đó họ không còn ve vuốt nhau bởi những lời lẽ tốt đẹp, không còn cho qua những điều khiến họ căm ghét từ đối phương. Nghĩa là những cuộc tranh cãi đó luôn có tính 2 mặt, nếu con người thật sự biết lắng nghe, họ sẽ biết chính xác bản thân mình có những khiếm khuyết gì trong mắt đối phương. Nhưng để giữ được một thái độ bao dung đủ lớn thì không phải là chuyện dễ dàng, vì khi nóng giận, con người cũng tạo ra những tổn thương sâu sắc nhất cho nhau.

Sự tổn thương từ tranh cãi có thể chia ra làm 2 loại, loại thứ nhất là đối phương sẽ vạch trần những sự thật mà người nghe luôn tìm cách che giấu, như việc Nihla trẻ trung xinh đẹp đã chấp nhận lấy Aydın già nua cũng không hoàn toàn là vì tình yêu, tất nhiên là cũng có tình yêu, nhưng một phần khác là cô ấy muốn có một cuộc sống đầy đủ về vật chất. Hoặc như nhận xét của Aydın về người chị là Necla, cô ấy luôn trở nên khó chịu với những người ở bên cạnh, nên dần dần bị mọi người xa lánh. Hoặc những lời của Nihla về Aydın, ông ấy quá khó khăn trong việc đánh giá người khác, bởi sự hiểu biết, những gì Aydın nói khiến cho người khác cảm thấy họ trở nên nhỏ nhoi và tràn đầy khiếm khuyết, giống như đang bị một ngọn núi đè nén đến ngộp thở.

Loại tổn thương thứ 2 là khi nghe đối phương nói ra những điều mà họ nghĩ về mình trong khi bản thân lại không phải là như vậy. Lấy ví dụ như chuyện quyên góp của Nihla, bởi vì Nihla cảm giác đến sự bất lực, nhỏ nhoi và sự phụ thuộc của bản thân đối với một ngọn núi lớn như Aydın, cô ấy cố tạo ra một điều gì đó lớn lao cho chính mình, điều đó giúp cô cảm giác được sự tồn tại của bản thân, nên cô ấy tìm mọi cách khước từ sự giúp đỡ hoặc tham gia của Aydın. Aydın càng cố tình muốn tham gia và chỉ bảo thì Nihla càng cảm thấy sự áp chế lớn hơn từ ông ấy. Trong khi sự thật là Aydin muốn giúp chỉ vì sợ người vợ mắc sai lầm vì thiếu kinh nghiệm, và điều ông nghĩ là hoàn toàn đúng. Việc tổ chức quyên góp không phải là một chuyện đùa, nó có thể khiến cho người ta thân bại danh liệt hoặc vào tù nếu quản lý sổ sách không rõ ràng minh bạch. Trở lại với sự tổn thương, khi chúng ta nhận ra người thân hiểu lầm mình và nghĩ mình như vậy, nó tạo ra sự thất vọng não nề đối với người nghe. Aydin hiểu rằng Nihla không hiểu gì về ông ấy và những lo lắng của ông ấy.

Con người chỉ thật sự hiểu ra khi đối mặt với hiện thực cuộc sống

Giờ chúng ta bàn luận về quan điểm mà Nihla và Necla ủng hộ, nghĩa là cứ chấp nhận cái ác từ kẻ ác, bằng cách đó sẽ giúp kẻ ác “tự nhận ra” cái ác của họ và hối hận. Đây là một suy nghĩ hết sức ngây thơ và cái giá phải trả là vô cùng lớn, nhưng cả 2 người phụ nữ lại không hiểu về điều đó. Gần cuối phim, Nihla đã học được bài học đó trong việc trao tiền cho gia đình nghèo khổ, lòng tốt của Nihla là rất lớn lao, nhưng cô ấy đã nhận lại những gì? Người đàn ông cầm xấp tiền đếm với sự mĩa mai và khinh bỉ, rằng khoản tiền này là dành cho đứa con bị “buộc” phải làm những việc nó không muốn, rằng khoản khác là trả cho lòng tự trọng của anh ta bị chà đạp, và v.v.. sau đó anh ta ném tất cả tiền đó vào đống lửa. Anh ta có cảm nhận được lòng tốt của Nihla không? Hoàn toàn không! Ngược lại, anh ta xem việc mang tiền đến như là sự khinh bỉ của Nihla dành cho anh ta. Nó giống y như cách mà Nihla đã đối xữ với chồng, và chỉ đến lúc này thi Nihla mới thật sự hiểu những điều Aydin đã nói.

Sẽ chẳng ích gì khi không chống lại cái ác mà còn làm ơn cho nó, vì bản thân cái ác không hiểu được cái thiện. Giống như người đàn ông đã đốt tiền, anh ta hoàn toàn không có niềm tin về lòng tốt, càng giúp họ thì họ càng oán hận hơn và xem sự giúp đỡ đó giống như sự sỉ nhục, khi đó lòng tốt bị khinh bỉ và bị chà đạp. Aydin hiểu bản chất con người nên không bao giờ giúp con người theo cách đó. Người đàn ông đốt tiền là kẻ quá kiêu hãnh đến mức mọi sự ban ơn đều bị xem là sỉ nhục, còn người anh của anh ấy thì ngược lại, đó là kẻ lương lẹo, càng làm ơn thì họ càng nghĩ rằng họ “thông minh” vì lừa được người khác, và nghĩ người làm ơn cho họ là ngây thơ và ngu ngốc. Aydin không phải là người vô tình, ông ấy làm từ thiện nhiều, nhưng làm mà không cho ai biết, làm vì lòng tốt của chính ông, và ông không đòi hỏi người nhận phải thay đổi về bản chất, vì điều đó là không thể.

Giờ chúng ta trở lại với hòn đá mà đứa bé đã ném vào kính xe, nó nói lên điều gì? Nó nói rằng đứa bé căm thù người chủ ngôi nhà mà nó đang ở, mặc dù ông cho gia đình ấy thiếu tiền nhà vài tháng. Vâng! Tôi biết nhiều người sẽ đồng cảm với hành động đó, nhưng thiếu nợ thì phải trả tiền là quy luật của cuộc sống, là cách mà xã hội chúng ta đang vận hành, đó không phải lỗi của Aydin khi tài sản của ông được thừa hưởng từ tổ tiên và từ sự cố gắng của chính ông ấy. Vâng! Xã hội không công bằng, nhưng cũng không có nghĩa là Aydin thiếu nợ những người khốn khổ, trong khi sự khốn khổ đó là do chính họ tạo ra, được tạo ra bởi chính sự dốt nát của họ, lòng tốt của con người không phải là sự hiển nhiên, vì khi xem lòng tốt là một đòi hỏi hiển nhiên thì con người không còn cảm nhận được nó nữa. Không phải Aydin không đủ lòng tốt, ông đã cho họ khuất nợ vài tháng, huống hồ cái “đế chế” đó không phải hoàn toàn của ông ấy mà còn có cổ phần của người khác.

Vấn đề là cách con người sống chứ không phải là sự nghèo khổ, Aydin bảo rằng ngày xưa con người vùng này cũng nghèo khổ, nhưng họ sống tươm tất hơn, chăm chỉ hơn và đạo đức hơn, nhưng con người ngày nay thì bẩn thỉu, thô bỉ và lười biếng. Nghĩa là sự thay đổi nằm ở bản chất con người chứ không phải do vật chất tạo ra. Phim cũng nhấn mạnh về việc con người ngày nay không còn tin vào những điều tốt thật sự, họ nghi ngờ tất cả mọi hành động tốt đẹp. Tất nhiên không phải là không có lý do, vì ngày nay cũng có quá nhiều người thể hiện “lòng tốt” để được vinh danh, nhưng khi không còn niềm tin vào cái thiện, cái thiện không còn đất để sống và cuối cùng thì thế giới này chỉ còn lại sự lạnh lẽo, như xấp tiền của lòng tốt bị thiêu trong lửa.

Quy luật cuộc sống chính là làm nhiều được nhiều, làm ít được ít. Nhưng vấn đề nẩy sinh khi con người trở nên tham lam và ích kỷ, kẻ giàu tham lam nên bóc lột kẻ nghèo, vì ích kỷ nên trở thành keo kiệt; kẻ nghèo vì tham lam nên ganh ghét kẻ giàu, và xem “lòng tốt” là một đòi hỏi hiển nhiên mà những kẻ giàu phải có, nếu ai nghĩ việc bố thí là hiển nhiên thì họ đang dùng đạo đức để ngụy biện cho sự ích kỷ nơi họ. Khi bàn luận về đạo đức thì rất phức tạp, ví dụ khi bảo keo kiệt là sự ích kỷ thì cũng không có nghĩa rằng sự bố thí phải là điều hiển nhiên mà người giàu phải làm, 2 nhận định đó phải tách biệt ra, nếu không thì mọi giá trị về đạo đức sẽ hoàn toàn bị phá vỡ. Khi con người trở thành vô đạo đức, họ sẽ đánh giá một con người qua tài sản chứ không phải cách sống, và họ dùng mọi thủ đoạn để đạt được sự giàu sang.

Sự mất niềm tin còn thể hiện ở thế hệ trẻ thông qua nhân vật con người bạn của Aydin, anh ta dùng một câu nói của Shakespeare :

Lương tâm chỉ là từ ngữ của những kẻ hèn hạ nghĩ ra lúc đầu để vững vàng trong kinh sợ, đôi tay mạnh mẽ của ta là lương tâm ta, để vung thanh gươm luật pháp trong ta

Sau đó Aydin đã đáp lại :

Số phận không thể sai lầm của ta bị dối lừa chính từ những gì ta đang cố gắng. Ta làm kế hoạch rực rỡ vào mỗi sáng sớm và lại ngây ngốc cả ngày dài còn lại

Chúng ta có thể nói gì về 2 câu này? Câu đầu có thể được xem là sự phủ định về lương tâm con người, và xem lương tâm như một rào cản hay sự ngụy biện được tạo ra từ những kẻ “ăn trên ngồi trước” để ngăn cản những người “bên dưới” đang tìm cách ngoi lên, chính vì thế con người không cần phải có lương tâm, và có thể dùng mọi cách để đạt được điều mà họ muốn. Chính suy nghĩ này cũng góp phần vào sự thay đổi trong cách điều hành của nhiều chế độ ở nhiều quốc gia (điển hình là chết độ Phát Xít). Còn câu thứ 2 chỉ ra rằng, con người luôn “cố gắng” lập ra những kế hoạch rực rỡ nhưng sau đó họ chẳng làm gì cả, thế là họ đỗ lỗi cho mọi thứ trên đời và chẳng còn bất cứ niềm tin gì ngoài sự oán hận.

Ngủ Đông là một câu chuyện dài và cực kỳ phức tạp khi bàn luận về đạo đức, nhưng vào cuối mùa đông, Aydin nhận ra một điều hết sức quan trọng, rằng ông ấy không thể thay đổi thế giới này bằng cách cố gắng can thiệp vào nó, đôi khi nên để mọi sự tiếp diễn trong sự tự do vốn có, vì chỉ có vấp ngã thì con người mới trưởng thành, giống như việc không thể trói một con ngựa lại dù sau đó chúng ta cung cấp cho nó đầy đủ thức ăn vào mùa đông khắc nghiệt, chính vì thế ông để Nihla làm những gì mà cô ấy muốn, nhưng ông cũng không bỏ đi vì ông thật sự yêu vợ, nếu cô ấy mắc sai lầm, ông sẽ thay cô ấy giải quyết hậu quả, nghĩa là ông thay đổi cách bảo vệ cô ấy, sự bảo vệ từ xa, âm thầm và tự do.

Winter Sleep cũng cho chúng ta hiểu rằng cuộc sống này khắc nghiệt như mùa đông, nó có thể giết chết cả sói lẫn thỏ, cái chết được tạo ra lúc này không còn do những quy luật của thiên nhiên, mà là những quy luật do con người tạo ra. Con sói chết do bị đoàn tàu đâm trúng, con thỏ chết là khẩu súng của người thợ săn, con ngựa mất tự do vì bị con người bắt đem đi bán. Đâu chỉ với các con vật, con người cũng thế khi ở trong cái cơ chế của chính họ. Tất cả những điều này Aydin đều hiểu nhưng có thể nói cùng ai? Vì vậy Aydin vẫn mãi như một lão già cô độc ngồi ôm mặt giữa ngọn đồi lạnh giá hiu quạnh, dù bên cạnh ông có một phụ nữ xinh đẹp đang đứng.

Để xã hội tốt đẹp hơn – Hãy ủng hộ tài chính Chí Blog:

Hàng thánghttps://www.patreon.com/chi_blog_movie_reviews

Paypalhttps://www.paypal.com/paypalme/nguyenminhchi2806

Bank – Người nhận: Nguyễn Minh Chí, NH TMCP SAI GON THUONG TIN CN TIEN GIANG, Số TK: 0601 4671 8526

Ví momo:

……………..

Like Chí Blog (Facebook) để dễ dàng theo dõi những bài viết mới.

Top 120 Best review phim ý nghĩa trên Chí Blog

Những phim cùng đẳng cấp:

Suối Nguồn – The Fountain (2006): suối nguồn sự sống

Hạnh Phúc Của Lazzaro – Happy as Lazzaro (2018): hạnh phúc của thánh

Cây Đời – The Tree of Life (2011): biết ơn và oán trách

Thủy Quái – Leviathan (2014): Khi sự huyền bí không còn

Bóng Ma Sợi Chỉ – Phantom Thread (2017): độc dược tình yêu

Màu Xanh Nồng Ấm – La Vie D’Adele (2013): lạc lõng giữa đời

Nửa Đêm Ở Paris – Midnight In Paris (2011): cảm xúc thật vs vẻ bề ngoài

Bức Chân Dung Bị Thiêu Cháy – Portrait Of A Lady On Fire (2019): quý bà trong bão lửa

Một Thời Ở Anatolia – Once Upon a Time in Anatolia (2011): ánh sáng thiên thần trong đêm

Vẻ Đẹp Mỹ – American Beauty: vũ điệu cơn gió xoáy

Danh Sách Của Schindler – Schindler’s List (1993): khi ánh sáng tàn lụi và được thắp lên

Hương Vị Của Trà – The Taste of Tea: vẻ đẹp của văn hóa Nhật

Spring, Summer, Fall, Winter… and Spring (2003): trên vai Phật

Facebook Comments
2 1 vote
Article Rating

Minh Chí

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

Next Post

Review ý nghĩa phim The Occupant: gia đình "hoàn hảo" thời hiện đại

T5 Th3 26 , 2020
The Occupant (Chìa Khóa Về Nhà Tôi – 2020) là một bộ phim đáng xem, vì phim chỉ ra những tác động của thế giới ngày nay lên quan điểm về các giá trị nền tảng như gia đình, bạn bè và các mối quan hệ khác trong xã hội. […]
Translate» English - Vietnamese
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x