Review ý nghĩa phim Vivarium: giãi mã về … nơi nuôi thú

Vivarium (Chỗ Sống – 2020) là phim giả tưởng nói về chúng ta và “nơi” chúng ta sống, từ “nơi” là để chỉ ngôi nhà – gia đình, hoặc xã hội – nhiều gia đình. Ai đã xây lên những ngôi nhà để chúng ta sống? Là chính chúng ta? Đúng nhưng không hẳn, sự thật thì nó phức tạp hơn nhiều, phức tạp và trừu tượng như bộ phim này, nhưng không sao, vì bạn đã có Chí Blog – người bạn thân thiết với mọi nhà và luôn giải đáp những trăn trở khi bạn cần (cười). Phim cũng không quá khó hiểu, tuy nhiên để hiểu cho đầy đủ thì cũng không dễ, có lẽ vì thế và vì ít có những pha hành động kịch tính hoặc không được hoành tráng nên phim có số điểm khá khiêm tốn, nhưng rất đáng để xem. IMDb 5.9

Phim kể về một cặp vợ chồng trẻ đang tìm mua một căn nhà để sống, Gemma – vợ là một giáo viên dạy trẻ, Tom – chồng là một nhân viên chăm sóc cây xanh. Họ tìm đến dịch vụ bán nhà và được dẫn đến nơi có rất nhiều căn nhà “mơ ước” y như nhau, sau đó họ bị bỏ lại nơi đó mà không tìm được lối ra, vì nơi đó giống như một mê cung. Họ được trao cho một đứa bé để chăm sóc, và rất nhiều điều không tốt đẹp đã diễn ra với đôi vợ chồng trẻ này.

Giải mã các biểu tượng và thông điệp

Muốn giải mã phim không khó, chỉ cần hiểu được các biểu tượng, mỗi biểu tượng là một mảnh ghép, chỉ cần ghép chúng lại với nhau thì chúng ta sẽ có được một bức tranh toàn cảnh về thông điệp

Phim được bắt đầu bằng cảnh những con chim non trong tổ, trong số đó có một con chim non khác biệt với mấy con còn lại, vì nó lớn hơn và khỏe hơn, nó tìm mọi cách để hất những con khác ra khỏi tổ, chim mẹ không biết điều đó vì phải bay đi kiếm ăn. Cuối cùng thì trong tổ chỉ còn lại con chim non duy nhất đó, vì vậy nó lớn nhanh như thổi và lớn hơn cả chim mẹ, nó là một giống loài khác, giống loài ở nhờ như loài Tu Hú của nước ta. Tại sao chim mẹ không biết? Tại sao chim mẹ không bảo vệ những con chim non khác? Hỏi lạ! Vì chim mẹ chỉ là một loài thú thôi, nó không có nhận thức như con người. Bạn có chắc về điều đó không? Tôi thì không chắc cho lắm về thứ gọi là “nhận thức” của chúng ta.

Đứa trẻ là gì? Nó không phải là con người, nó là tượng trưng cho hệ thống xã hội mà chúng ta đang sống, như tôi đã nói ở nhiều bài viết, tác giả kịch bản đã cụ thể hóa một điều mang tính trừu tượng thành một thực thể để chúng ta có thể hình dung được. Trong cảnh phim mà “đứa trẻ” mang về cho Gemma quyển sách, đứa trẻ là kết tinh của 3 tác nhân chính, đàn ông, phụ nữ, và một mật mã – là những quy luật của cuộc sống. Như vậy, khi “đứa trẻ” gọi Tom và Gemma là cha mẹ thì không có gì là sai, dù họ không sinh ra nó, nhưng sự “khôn lớn” của nó có một phần do họ tạo ra. Để hiểu điều này thì chúng ta có thể nhìn vào thực tế các quốc gia đang tồn tại, cách vận hành của mỗi quốc gia có nhiều điểm tương đồng với tính cách của dân tộc đó.

Như vậy, sẽ không có gì lạ khi “đứa trẻ” lớn lên lại mang một tính cách kỳ lạ như vậy, nó vô tình và vô cảm, vì nó được Gemma và Tom nuôi dạy trong sự vô tình và vô cảm. Nếu có sự so sánh, thì điều mà 2 người kia mang đến cho nó chỉ là “nuôi” mà không có “dạy”, và nếu xét thêm chữ “dạy” thì họ đã dạy gì? Tom dạy nó những câu chửi rũa khi nóng giận và bế tắt, Gemma dạy nó câu “mọi thứ vẫn ổn” khi chẳng có gì là ổn cả.

Hoặc khi họ giận nhau thì một kẻ tự đi tìm lối thoát theo cách bảo thủ hoặc bạo lực hoặc tự sát, còn kẻ khác chỉ biết ngồi đó than khóc cho số phận của bản thân, đó là cảnh khi Gemma đuổi theo “đứa trẻ” chui xuống nền nhà, đó là những gì đã diễn ra trong các vòng lặp trước. Tất cả những gì “đứa trẻ” học được thì toàn là sự tiêu cực của cảm tính con người, xét ra thì cách mà họ nuôi dạy “đứa trẻ” không khác chi con chim mẹ đã làm với con chim con trong tổ.

Những căn nhà “mơ ước” là gì? Đó chính là thực tế của cuộc sống, chúng y như nhau, cũng căn nhà như thế, các căn phòng, những tiện nghi, thức ăn đóng gói trong siêu thị. Tất cả chúng là sản phẩm được tạo ra bởi “đứa trẻ” – hệ thống xã hội, nói chính xác hơn thì chúng được chúng ta tạo ra theo cách gián tiếp, nhưng chúng ta có thật sự muốn cải thiện điều đó không? Không! Điều chúng ta làm thì y như cách Tom và Gemmy đã làm, Tom thì cứ đào đất – lao đầu vào công việc để tìm quên, Gemma thì ngồi đó than thở và nghĩ mọi thứ sẽ ổn, chẳng ai làm gì mang tính thực tế, họ chỉ biết trốn chạy và bỏ mặc, kể cả khi “đứa trẻ” mang về cho họ quyển sách viết về “chính nó” mà họ cũng chẳng bận tâm tìm hiểu.

Hãy nhìn cách mà Gemma và Tom tìm cách thoát khỏi khu dân cư đó, làm sao có thể thoát được khi điều chúng ta muốn làm là chạy trốn chứ không phải là sự thay đổi. Chạy đi đâu thì cũng vậy mà thôi! Thực tế chỉ thay đổi khi con người có những hành động thực tế, nhưng điều mà Gemma dạy “đứa trẻ” là nhìn lên trời và mộng mơ. Ừ thì “đứa trẻ” cũng học được điều đó, giống như cách nhân viên bán nhà đã nói với họ về căn nhà “mơ ước”, nhưng thực tế và mộng mơ khác biệt rất nhiều. Và cũng đừng hỏi tại sao nhân viên bán nhà có khuôn mặt đơ như vậy, vì anh ta chỉ đang diễn mà thôi. Khi chúng ta nói về ước mơ nhưng không làm, thì đó là lúc chúng ta đang diễn với chính chúng ta và với người khác.

Điều chúng ta làm chỉ là: nhìn lên trời và mơ ước

Tom và Gemmy là ai? Là chúng ta. Vậy chúng ta đã làm gì và sống thế nào? Chúng ta chẳng làm gì cả, tính mĩa mai ở chỗ Gemma là một giáo viên dạy trẻ nhưng khi cô ấy được giao cho một đứa trẻ thì điều cô ấy có thể làm là cho nó ăn để nó mau lớn, dạy nó cách sủa như chó. Điều mà Tom làm khi không thoát ra khỏi mê cung là đốt nhà, sau đó đào đất, khi nhìn thấy cảnh đó là tôi biết ngay rằng anh ta đang tự đào mộ cho chính mình. Tom là một nhân viên chăm sóc cây xanh, công việc anh ta làm là cưa cây.

Hãy nhớ lại cảnh Tom đào đất để chôn những con chim và cầu nguyện cho chúng, hình ảnh đó mang tính ẩn dụ sâu sắc về chúng ta đấy. Chúng ta có thấy môi trường đang tàn phá không? Có thấy các vùng biển bị ô nhiễm không? Có thấy những con chim chết vì ăn rác không? Có! Và chúng ta than khóc cho điều đó, nhưng mặt khác, chúng ta có dừng việc chạy theo những nhu cầu hưởng thụ ngày càng lớn không? Không! Và khi đó chúng ta có giống con chim con bị chôn không? Chỉ khác nhau là con chim không tự chôn nó, còn chúng ta thì đang đào mồ chôn mình như Tom.

Vậy đâu là lối thoát thật sự? Dừng việc hưởng thụ, không chạy trốn hay than khóc! Đừng chỉ biết ước mơ mà phải hành động thực tế. Hãy cầm lấy quyển sách mà “đứa trẻ” đã mang đến và tìm hiểu về nó, nó sẽ khiến ta nhức đầu đấy, nhưng phải làm thôi; hãy học cách yêu thương “đứa trẻ” dù nó khiến ta sợ hãi, vì bất kỳ ai hiểu rõ về bản chất xã hội thì đều thấy sợ hãi và kinh tởm, nhưng nếu chúng ta không học cách yêu thương nó và cải thiện nó thì nó càng trở nên kinh tởm hơn, và điều quan trọng là chúng ta không thể thoát khỏi nó. Thay đổi “đứa trẻ” là chưa đủ, chúng ta còn phải thay đổi chính chúng ta, vì “đứa trẻ” đó cũng là một phần của chúng ta.

Nếu chúng ta không làm những việc lẽ ra phải làm thì … tôi không biết là chúng ta có khác gì mấy con chim mà tôi nhắc ở trên hay không, và cũng không khác chi cảnh Gemma đang ngồi trước máy giặt đang quay với “đứa trẻ” chạy vòng vòng trong phòng và kêu “gâu gâu” như “cún”. Kết phim cho chúng ta thấy một vòng lặp mới được hình thành, thứ vòng lặp vẫn diễn ra đối với muôn thú, và cái tựa phim Vivarium dịch ra nghĩa là Chỗ Nuôi Thú. Nhưng chúng ta là con người á! Hãy nghĩ về điều đó.

…………………………..

Bài biết này là một trang trong cuốn sách của “đứa trẻ” đấy, vì vậy bạn nhớ Share. Và nhớ Like Chí Blog (facebook) để cùng nhau giải mã thêm về nhiều trang khác trong cuốn sách ấy.

Top 120 Best review phim ý nghĩa trên Chí Blog

Những phim cùng chủ đề:

Nhà Tù Shawshank – The Shawshank Redemption: Sự cứu rỗi nằm ở đâu?

Loạn Giới – Dogtooth (2009): bẻ gẫy cái răng chó

Dumbo: đôi cánh của tự do

Không Ai Biết – Nobody Knows (2004): giá phải trả cho sự phát triển

Nỗi Đau – Calvary: nơi phúc lành ra đi

Giải Mã Bí Ẩn Ngân Hà – Ad Astra (2019): chúng ta tìm gì bên ngoài?

The Truman Show (1998): … quyển lịch phát sóng đâu rồi?

Ngôi Nhà Ma – The Shining (1980): phía sau ánh hào quang

Giết Con Nai Thần – The Killing of a Sacred Deer (2017): Sự giết chóc của nai thần

Facebook Comments
0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
2 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
trackback

[…] Chỗ sống – Vivarium (2020): giải mã về … nơi nuôi thú  […]

trackback

[…] Chỗ sống – Vivarium (2020): giải mã về … nơi nuôi thú  […]