Review phim Gia Đình Đạo Tặc (Shoplifters.2018): bản chất của gia đình là gì?

Shoplifters có IMDb 8.0 , là bộ phim Nhật đầu tiên được tôi đánh giá cao về phương diện tình cảm giữa người và người. Hẳn là có rất nhiều bạn thần tượng văn hóa Nhật, riêng phần tôi thì ngược lại, tại sao? Cứ xem phim Nhật thì biết (trừ phim hoạt hình), đến diễn viên cũng không thể biểu lộ cảm xúc theo cách tự nhiên, phong cách diễn được thể hiện theo cách cường điệu. Chúng ta khâm phục văn hóa Nhật ở sự tử tế, ở sự phát triển kinh tế, ở sự chăm chỉ, ở tính thăng hoa nghệ thuật cũng như tinh thần; nhưng cũng chính những thứ này lại giết chết những cảm xúc mang tính con người, các nhu cầu cơ bản gần gũi đời thường bị đè nén, thành ra mỗi người Nhật luôn đối diện với sự cô độc, tôi thấy điều đó rất đáng thương và không nên mơ ước. Bộ phim này hay ở chỗ nó không tôn vinh mấy thứ lý tưởng được thần thánh hóa, mà kéo con người trở về với bản chất vốn có – tình yêu thương và sự gần gũi.

Với các nước văn minh nói chung và văn hóa theo đuổi sự ưu việt tinh thần của Nhật nói riêng, thì trộm cắp là một hành vi vô cùng xấu hổ, vì nó thể hiện trong việc đánh mất lòng tự trọng cá nhân. Người bà vừa nhận trợ cấp của người chồng quá cố vừa “xin” tiền bằng cách viếng thăm con cái “gia đình” khác của chồng, rồi một cặp có chồng ăn cắp còn vợ lấy đồ bỏ quên trong tiệm giặt ủi, một cô gái làm cho dịch vụ sexy, một đứa bé trộm cắp, thêm một đứa bé khác được mang về và được dạy trộm cắp, vài thành viên nữa, tất cả họ không máu mũ đã tụ lại thành một gia đình. Lẽ ra những việc họ làm là đáng lên án, nhưng xuyên suốt bộ phim thì cái hành vi đó của họ lại trở nên mờ nhạt cực kỳ so với cách mà họ sống, sống cho nhau và vì nhau. Trong gia đình này ta thấy sự chật chội và cái nghèo, thế mà lại tràn đầy hạnh phúc, để cuối cùng ta phải tự hỏi liệu điều gì mới là quan trọng với một con người? Là sự thành công, tiện nghi, hay sự yêu thương?

Đứa bé gái có một gia đình với cha mẹ, sống trong căn nhà tiện nghi, nhưng nó thường xuyên bị đánh đập, góc của nó là ngoài hành lan, vậy có cha mẹ và có tiện nghi để làm gì? Cô gái là con của một gia đình khá giả, người nhà nghĩ cô đang du học nhưng thực tế cô đang sống bằng việc bán thân, việc đó nói lên sự lạc loài trong tâm hồn cô. Máu mũ ruột rà trở thành vô nghĩa khi thiếu vắng tình yêu thương và sự quan tâm. Trong khi đó người vợ trong cái gia đình trộm cắp kia lại chấp nhận mất việc vì bảo vệ đứa bé gái, cô dạy cho đứa bé hiểu như thế nào mới là một người mẹ thật sự. Khi đứa bé thích một chiếc váy, nó không dám chọn cái nó thích mà chọn cái cô thích vì sợ bị đòn, cô đã mua cho nó cả 2 và giúp nó đốt đi cái mà nó không thích, điều này khiến tôi cảm động xiết bao. Hay cái hành vi trộm cắp trong mắt vị chủ siêu thị, ông thấy hết, ông biết hết, nhưng ông đã cố tình làm ngơ, vì ông biết họ cần, đó là tình người, ông chỉ nhắc nhở khi thấy họ bắt đầu dạy đứa bé gái ăn cắp.

Sau đó là nhiều sự việc diễn ra, được phơi bày, sự phân ly, tù tội, tất cả những việc đó khiến ta bồi hồi. Kết phim cho ta thấy một hiện thực xã hội nhức nhối và tràn đầy mâu thuẫn, cả điều tốt lẫn điều xấu cùng tồn tại. Tốt cho thằng bé khi nó được ăn học tử tế, xấu cho đứa bé gái khi nó bị trả lại với gia đình, cô gái thì vẫn lạc loài. Nó nói lên sự bất lực của con người trong một xã hội hiện đại với vô vàn phức tạp. Kết phim khiến ta khắc khoải, nhưng xét theo văn hóa Nhật thì cũng hợp lý thôi, vì nó mang tính nửa vời – đây cũng là điều khiến tôi không thích; lẽ ra sau tất cả thì mọi người nên tụ lại với một đời sống mới tươi sáng hơn, xét theo hoàn cảnh diễn ra trong phim thì điều đó không khó, cũng bởi lòng tự trọng/tự tôn quá cao khiến cho hạnh phúc bị đứt gãy, nếu là phim Âu – Mỹ thì hẳn sẽ khác.

Đây là phim rất đáng để xem dù kết không đẹp, phim hay về mặt nội dung, đậm chất nhân văn, nhẹ nhàn và trong sáng, cũng đánh dấu sự chuyển biến tích cực đối với văn hóa Nhật – văn hóa đã biến con người thành robot hoặc đưa con người rời xa bản chất bằng cách lý tưởng hóa tinh thần mà theo tôi là không thật. Khi nhìn vào đời sống, với tôi thì mọi sự thành công hay lý tưởng đều là nhảm nhí, chỉ có tình yêu và hạnh phúc là đáng giá, nói thế không có nghĩa 2 vấn đề đó mâu thuẫn nhau, mà là đừng vì theo đuổi điều này lại đánh mất điều kia, tốt nhất là tìm kiếm một sự cân bằng để đời sống có ý nghĩa hơn và con người thật sự Sống hơn.

Note: nếu bài viết trên trang có giá trị, nhớ tích cực like, share, comment, và giới thiệu với bạn bè về Chí Blog.

Facebook Comments

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of