The Empty Man (Kẻ Rỗng Hồn – 2020) là phim kinh dị có xu hướng triết học – tôn giáo – huyền bí, nội dung liên hệ đến hư vô chủ nghĩa, thời lượng tuy dài nhưng nội dung và thông điệp rất thú vị – sâu sắc, dạo này tôi khá ngán ngẫm với thể loại kinh dị máu me chặt chém, phim này không phải như vậy, kinh dị chỉ là nền để chỉ ra bản chất xã hội trong hiện tại. Tất nhiên điều thú vị nhất khiến tôi viết bài là cú lừa vô cùng ngoạn mục của phim, nó tương tự như các bộ phim chuyên lừa người:
Ấn Quỷ – The Unholy (2021): phép màu trong thế giới không đức tin
Kẻ Sát Nhân Không Mùi – Perfume: The Story of a Murderer (2006): phù du – vĩnh cữu
Lễ Hội Đẫm Máu – Midsommar (2019): bóng tối giữa bông hoa
Người Máy Trỗi Dậy – Ex Machina (2015): thông minh hay khôn lỏi
Nhãn Lực Siêu Nhiên – Midnight Special (2016): cuộc thương khó của đứa trẻ nhân loại
Lucy Siêu Phàm – Lucy (2014): khi nghệ thuật đá đểu khoa học (cười)
IMDb 6.1 , xem phim nếu muốn biết thêm chi tiết hoặc đọc bài tiếp.
Một kinh nghiệm vừa phát hiện: một khi nội dung phim đã mang chủ ý lừa người xem thì mấy lời của biên kịch hoặc đạo diễn giải thích về phim của họ thì đừng có tin hoàn toàn, thường thì những gì họ nói là để chìu theo ý khán giả thôi. Chả nhẽ họ chỉ vào cả đám đông và nói “tất cả đã bị chúng tôi lừa!”?
Ý nghĩa thông điệp truyền tải
Điều quan trọng nhất để hiểu đúng phim này là ý nghĩa của khái niệm “hư vô chủ nghĩa”. Khi này các bạn sẽ bảo rằng “có gì mà khó hiểu, hư vô chủ nghĩa là không có gì cả”, thì đúng rồi, nó là “không gì cả”, vậy “không gì cả” là gì? Tôi không rảnh để chơi trò vòng vo, không gì cả là không có bất cứ thứ gì, không sống, không chết, không suy nghĩ, không yêu, không hận, không vui, không buồn, nó giống như một cái chai rỗng như trong phim. Như vậy, bản thân cái khái niệm “hư vô chủ nghĩa” là góc nhìn của những người không nằm trong cái “hư vô” đó, vì nếu “ai đó” đã bước chân vào hư vô thì chả quan tâm “hư vô chủ nghĩa” làm quái gì, vì lúc đó mọi thứ với họ đều không tồn tại và vô nghĩa.
Phim được bắt đầu bằng cảnh 4 người leo núi thăm viếng những di tích Phật giáo sơ khai, các bạn có nhớ trong những bài trước tôi nói gì về “bộ 4”? Đó là ám chỉ cái chết và sự chết. Tôi chưa bao giờ đồng hóa Phật giáo với hư vô chủ nghĩa, tôi cũng không nói về niết bàn, vì chúng ta chưa đạt được giác ngộ như Đức Phật để có thể nói cho đúng, nhưng khi nhìn vào bề ngoài, 2 điều đó có vẻ khá gần nhau, bộ phim cũng thể hiện sự khác biệt đó, ví dụ như cảnh cây cầu bắt qua vực sâu, hãy nhìn kỹ cây cầu, sàn cầu bằng thép, dây treo là dây xích thép loại lớn, phía dưới dây được gắn cả một dãy chuông như lời nhắc nhở “các bạn đang đi qua vực thẳm, hãy thận trọng!” – điều này thể hiện sâu sắc về sự giác ngộ chân lý.
4 người đi qua dãy 3 cái chuông, người đi đầu không quay, 3 người còn lại đã quay, điều đó thể hiện người thanh niên đó không tin vào gì cả, và chính anh ta là kẻ đã rơi vào cái hố khi nghe âm thanh của nó mời gọi. Chúng ta đã thấy gì bên dưới cái hố? Một bộ xương khô đang trong tư thế ngồi thiền giống như thiền trong Phật giáo, nhưng có sự khác biệt nếu bạn nhìn kỹ, Đức Phật cũng ngồi thiền nhưng trong thiên nhiên khoán đãng, ngồi trên mặt đất và dưới bóng mát một cây bồ đề còn sống, Ngài ngồi thiền để suy tư, để chân tâm tìm ra chân lý – sự thật; còn bộ xương thì ngồi trong hang động tối tăm, không có gì quanh đó ngoài sâu bọ, bộ xương thiền để đi vào hư vô, không tìm gì cả; điều đó thể hiện sự tương phản giữa bản chất giáo lý Phật giáo với hư vô chủ nghĩa.
Tất nhiên trong hang sâu đó cũng có một chút “ánh sáng” rọi vào bóng tối, chỉ vì như vậy mới khiến con người nhầm lẫn và say mê, tiếc là nơi họ “thiền” không phải là trong vùng sáng đó, kể cả nơi người thanh niên ngồi cũng ngoài vùng sáng. Tại sao xẩy ra vụ giết người? Thật ra thì “anh ta” không muốn giết người, “anh ta” đã nói “đừng chạm vào tôi, nếu không anh sẽ chết”, nghĩa là “anh ta” chỉ muốn được yên thân, không muốn bị làm phiền để tiến vào hư vô. Sự chết là điều gần với hư vô nhất, vì vậy khi bị 3 người bạn làm phiền, “anh ta” đã khơi dậy cái ác và sự chết từ vô thức của cô gái, sau đó mới xẩy ra như những gì chúng ta thấy.
Câu chuyện được tiếp nối bởi một người đàn ông khác, James có thể nói là một người đàn ông thành công, anh ấy là cảnh sát tốt, có một gia đình hạnh phúc, có những người bạn thân, đáng tiếc là anh ấy đã ngoại tình, và sau đó là bi kịch vô cùng thương tâm, chính điều này đã khiến anh ấy gần như mất trí vì nó vượt qua ngưỡng chịu đựng của tinh thần. Cũng vì lỗi ngoại tình mà Amanda đã lên kế hoạch trả thù và biến James trở thành một Emptyman.
Chí Blog có kịch bản phim điện ảnh, ai mua không?
Vậy cú lừa trong phim là gì?
Có sự tương đồng về bản chất của những biểu tượng với Emptyman – người đang hướng tới và chìm dần vào hư vô, đó là hang trên núi – cái chai rỗng – ống xương – tầng hầm, tất cả những biểu tượng này đều có 1 điểm chung là bịt kín một đầu, như vậy thì âm thanh do nó phát ra chỉ là sự dội lại của những thứ được “thổi” vào, nói cách khác thì nó giống như tấm gương vậy.
Cho nên Emptyman không phải là một cây cầu nối với thế giới hoặc thực thể “cao siêu” nào hết, cây cầu thì phải thông 2 đầu; như vậy, những kẻ đã “thổi” vào cái chai chỉ hành động theo những gì xuất phát từ chính họ, họ đã “nghe” thứ “âm thanh” nằm sâu trong vô thức họ thoát ra ngoài, dội lại và xâm nhập vào ý thức họ, nếu họ tự sát, điều đó thể hiện rằng sâu trong vô thức thì họ đã muốn tự sát, không có cái gì gọi là “Emptyman đã bắt tôi làm thế”, đó chỉ là cách thể hiện sự đổ lỗi cho “kẻ khác” và tính vô trách nhiệm đối với hành động của chính họ. 7 thiếu niên thổi vào chai, 5 người treo cổ vì họ muốn chết, Amanda còn sống vì cô ấy muốn trả thù, cô gái còn lại tự sát bằng cách đâm kéo vào mắt trái thể hiện cô ấy hành động theo số đông – tinh thần yếu đuối dễ bị tác động.
Hãy nhớ cảnh cuối phim, James thấy bản thân chạy vào tầng hầm, anh ấy nhớ lại mọi thứ, cảnh gia đình hạnh phúc, cảnh ngoại tình, anh ấy rút súng bắn bóng ma, anh ấy bỏ chạy, bóng ma chui vào thân thể anh ấy – đây là cảnh khiến nhiều người lầm lẫn nhất, đó không phải là thực thể Emptyman nhập vào anh ấy, vì hư vô không có gì cả, chẳng có thực thể nào, bóng ma đó thể hiện rằng James nhìn rõ hiện thực về chính anh ấy.
Về cơ bản thì hoàn cảnh của James khác với thế hệ sau này, vì anh ấy còn có cơ hội trải qua những điều tốt đẹp về tuổi thơ, gia đình và đức tin, chỉ là những điều đó do chính thế hệ của James phá hủy, họ hoặc sẽ sa ngã hoặc sẽ hối lỗi, nhưng họ không “rỗng”; trong khi thế hệ sau thì sống trong sự đổ nát toàn tập, nên họ tiến gần đến hư vô.
Hãy chú ý rằng, trong đoạn đó, mỗi khi dừng lại thì James đều đứng dưới ánh sáng, và chúng ta so sánh với cảnh đầu phim, người thanh niên ngồi thiền ngoài vùng ánh sáng; Trong khoảnh khắc nhớ lại, James nhớ cả những kỹ niệm đẹp, nhớ chuỗi mân côi có hình thập tự, tay anh mang chiếc nhẫn cưới; và chúng ta hãy nhớ đến những đoạn trước, James đã từ chối cô bạn mà anh đã ngoại tình, nỗ lực trong phần lớn chiều dài bộ phim là tìm kiếm Amanda và tìm kiếm sự thật, đó là hành vi chuộc lỗi, đó là hành trình đi đến sự giác ngộ thật sự, và cuối cùng, tất cả những điều đó hoàn toàn tương phản với một Emptyman đang tiến vào hư vô với mọi thứ đều vô nghĩa.
Như đã phân tích, Emptyman không chủ động giết người nếu không bị làm phiền, nhưng James đã bắn vỡ sọ Emptyman, nhớ thêm điều nữa, khi trở thành Emptyman thì hành động đầu tiên là “ngồi thiền” – không làm gì cả và không suy nghĩ gì cả, cho nên hành động của James nên hiểu là đập vỡ cái chai rỗng chứ không phải tìm cách thay thế “nó”, một cái chai rỗng không thể tự đập vỡ cái chai rỗng khác. Đây quả là một cú lừa quá ngoạn mục đối với khán giả, hoặc nói cách khác thì cả bộ phim này giống như “cái chai rỗng” dành cho khán giả, họ sẽ tin vào điều mà họ muốn tin, quá thâm thúy luôn.
Vài thông điệp khác, con số 500 năm, tương ứng với rất nhiều móc thời gian, 500 trước công nguyên là thời kỳ xuất hiện Phật giáo và sự phát triển của triết học Hy Lạp, mặt tối tương phản của 2 điều này chính là chủ nghĩa hư vô, công nguyên là dấu móc của Kito giáo, Đức Jesus ngày thứ 3 đã sống lại, nhưng có một kẻ đã chết bằng hình thức treo cổ tự sát, đó là Judas kẻ phản bội, qua hơn 500 sau là sự xuất hiện của Hồi Giáo, mặt đối lập với đạo này là thành phần cực đoan chuyên giết người bằng cách tự sát, thế kỷ 11 là sự bắt đầu hợp nhất của quân Mông Cổ, thế kỷ 16 là thời kỳ phục hưng – đào lại văn hóa Hy Lạp, thế kỷ 21 thì xã hội con người đang bị vật chất hóa – con người không còn đức tin.
Hình tượng bộ xương, “ngồi thiền” khác Phật giáo thì tôi nói rồi, giờ chúng ta chú ý đến 2 bàn tay chụm lại – giống phương thức cầu nguyện trong Kito giáo, nhưng khác ở chỗ bàn tay chụm lại là của một đám đông, cần nguyện là hình thức trò chuyện mang tính cá nhân với Thiên Chúa, hoặc đó như sự đối diện với lương tâm, nhưng bộ xương lại là nhiều bàn tay, nghĩa là nó ám chỉ cái vô thức tập thể. Bạn hiểu gì về vô thức tập thể? Đó là bản năng của loài thú – người, giết chóc, máu thịt, thân xác, dục vọng, sự chết. Cảnh cả một đám đông nhảy múa quanh ngọn lửa – thời kỳ nguyên thủy, sau đó đám đông tụ hợp dưới ánh đèn pha – thời hiện đại.
À! còn câu nói rất quan trọng, suy nghĩ + tập trung + thời gian = máu thịt, câu này hơi trừu tượng nên tôi sẽ nói dễ hiểu hơn, nó giống như những mẫu quảng cáo mà các bạn thường thấy, khi các bạn nghe hoặc thấy điều gì đó quá nhiều và được cả một đám đông tôn vinh, thì điều đó sẽ ăn sâu vào vô thức của bạn, nó “thật” như “máu thịt” vậy, khi thấy nó thì bạn sẽ hành động như “nó”, bạn sẽ chọn nó, không tách rời được. Vì vậy nên thận trọng với các phim bạo lực và tăm tối, nếu để sự chết và tăm tối trở thành một phần “máu thịt” trong bạn, thì bạn rất có thể sẽ hành động như những thiếu niên trong phim, giết người – bạo lực – tự sát.
Hoặc một nhóm người ngồi như tu sĩ dưới cái màn hình tivi để nghe “giảng pháp”, đó là sự châm biếm khi nó đối lập với một nhóm các đồ đệ nghe Đức Phật giảng pháp hoặc nghe Đức Jesus giảng đạo. Hoặc trong Kito giáo, lời của Thiên Chúa đến từ trời, trong phim này thì âm thanh đến từ hố sâu hoặc từ chai bia rỗng. Tựa phim là The Empty Man khác với The Emptyman liền chữ nhé các bạn.
Sau khi đọc bài này thì bạn nghĩ sao? Và bạn cho rằng hiểu kết phim như thế nào mới là đúng? Bạn cứ chọn theo ý bạn, và tôi luôn tôn trọng điều đó.
Cảm ơn các bạn đã đọc bài, nhớ chia sẽ bài viết và giới thiệu Chí Blog đến mọi người, và tích cực “cứu tế” để mình có thêm động lực viết bài nghen.
OCB – ngân hàng phương đông, tk: 0003100008898001, NGUYỄN MINH CHÍ, chi nhánh Thủ Đức. Hoặc: Nguyễn Minh Chí, NH TMCP SAI GON THUONG TIN CN TIEN GIANG, Số TK: 0601 4671 8526
About Author
Tui ko phai fan phim nên khi xem tui thích hiểu phim ở chính bối cảnh của nó và tâm lý nhân vật con người diễn ra trong chính bối cảnh của chính nó và tui cần phải hiểu được ngay câu chuyện và thông điệp nên nếu đúng là phim ẩn dụ một mớ thế này thì tui xin hàng, ko dám xem chưa muốn nói là thể loại kinh dị vốn dễ ám ảnh, ám cái tốt đâu chưa thấy dễ bị ám cái xấu. Nếu đúng là phim phê bình chủ nghĩa hư vô thì cũng dở vì như ông nói thì riêng cái hư vô là do góc nhìn của người và ý nghĩa của hư vô cũng là do con người nhìn nhận. Tích cực thì nhìn hư vô là sự tương phản với sự sống, như bóng tối và ánh sáng luôn song hành nên sống một cuộc đời sao cho trọn vẹn và an yên thay vì bị cuốn theo những định kiến lề lối bảo thủ do chính con người đặt ra hoặc tệ hơn là những mặt trái của xã hội. Tiêu cực thì ích kỷ sống cho bản thân ko quan tâm đến ai, dẫm đạp người khác mà sống và gây náo loạn. Vậy suy cho cùng thì nó cũng vẫn là nằm ở bản chất tâm tính của con người mà hình thành góc nhìn. Vậy thì việc ông đạo diễn áp đặt vào chủ nghĩa hư vô là mặt tối và rồi nghĩ rằng xã hội ngày nay không có đức tin là lý do tui sẽ chê và ko thèm xem phim này vì nó chẳng đóng góp được cái gì cho giá trị sống của tui cả mà còn làm hại não thêm. Mọi thứ trên đời này kể cả con người cũng có hai mặt. Tôn giáo nào cũng hướng tới cái tốt đẹp nhưng con người mượn tôn giáo làm xằng làm bậy rồi mê tín dị đoan cũng nhiều. Quyền lực hay tài năng đặt vào tay người tốt thì nhân loại đỡ khổ mà đặt vào tay những người thiếu hiểu biết, thiển cận hoặc tệ hơn là ích kỷ thì sẽ sinh ra cái ác, chiến tranh và tàn phá môi trường. Khoa học đem lại sự phát triển nhưng áp dụng vào mục đích phá hoại cũng nhiều. Rộng hơn là kiến thức mà chưa tới thì dễ sa vào chủ quan thiên kiến áp đặt và ở khía cạnh nào đó cũng hình thành SỰ CHIA RẼ và thiếu sự cảm thông như kiểu đầy người mặc định những người theo khoa học là vô thần là chống lại những người có đức tin tôn giáo vậy rồi cãi cọ suốt trong khi đầy nhà khoa học vĩ đại đều có xuất phát điểm đức tin tôn giáo và cả khoa học lẫn tôn giáo đều có điểm chung là sự ngưỡng mộ những sự nhiệm màu của thế giới và vũ trụ. Triết học cũng cãi nhau chẳng khác gì tôn giáo. Ở khía cạnh đó, thì mặt trái của sự hiểu biết tinh vi là ko khiến cho người xem được khai sáng mà còn gây hiệu quả tiêu cực và chia rẽ. Giống như khỉ thì ko nene cho chơi đùa với súng. Bản chất động vật của người xem còn chưa hết thì ko nên làm mấy phim ra vẻ tinh vi lôi triết học tôn giáo vào mà thể hiện như thế này. Có lẽ chính vì lôi vào thế này nên phim đã được đặt vào ở một tiêu chí đánh giá khác và từ đó mà nó mới nhận được mức điểm thấp như vậy. Mà tui cũng có là ai mà nói mà khẳng định chứ, tui cũng là người nene suy nghĩ của tui cũng chỉ là chủ quan thiển cận vậy thui. À mà phim làm ra để lừa người xem thì xem làm cái gì để rồi hiểu sai và tranh cãi???? Sao ông ko đánh giá phim last days on the desert nói về chúa đi, tui thấy phim đó hay mà chẳng ai quan tâm chứ đánh giá mấy cái thể loại kinh tởm làm gì.
Mình đồng ý với phần lớn nhận định của bạn, nhưng thế giới của chúng ta đang hoạt động như thế thì biết sao bây giờ, tức là đang sa vào vật chất, thế là người ta vẫn sản xuất ra mấy thứ phim bắn giết rồi kinh dị và cố cài cắm những thông điệp vào, còn về việc lừa người xem, nó như một chủ ý mang tính nghệ thuật cũng là cách chỉ ra hiện thực xh hiện nay. Còn về vấn đề về đức tin, không hẳn là phải có đức tin vào thần thánh, mà có thể nói chung về chánh niệm, con người trong hiện tại thiếu điều đó. Còn về bộ phim này, nó đặt biệt và thâm thúy, có lẽ hiện tại bạn không thích những phim có những thông điệp ẩn dụ quá sâu, nhưng khi bạn xem quá nhiều phim, bạn sẽ cảm thấy vô cùng chán khi xem những phim đơn giản, giống như cách chúng ta đọc sách vậy, khi còn nhỏ thì mê truyện tranh, sau đó có thể là dạng ngôn tình, sau đó là các tác phẩm đang hot, sau đó là dạng kinh điển. Về thể loại phim, trang của mình phân tích đủ loại phim hết mà, loại nào cũng có. Còn về việc cài cắm nhiều thông điệp, có lẽ ở VN ít người viết bài phân tích như trang của mình, nhưng việc đó đối với phương tây thì là chuyện vô cùng bình thường á, một phim dở nhất của họ thì họ cũng cài những thông điệp phổ quát và sâu sắc vào, nếu bạn đọc bài trên trang của mình nhiều hơn thì sẽ thấy nó như chuyện hiển nhiên vậy. Thành ra đôi khi mình nói rằng trình độ dân trí phương tây đi rất xa so với chúng ta nhưng nhiều người nghĩ là mình nói đùa. Và dù muốn hay không, nhận thức của chúng ta sẽ dần đi lên, sẽ có lúc bạn khao khát tìm ra những phim giống dạng này để xem mà khó tìm được, mình khg phải nói dạng kinh dị, mà nói chung về những bộ phim có chiều sâu.
xem xong ức chế quá phải tìm nơi xả. đúng là 1 bộ phim tiêu cực
Phần lớn các bộ phim sau này đều phản ánh tiêu cực xã hội nên xem khá ức chế, vì khi nội dung phim nói về tiêu cực nhiều quá cũng không phải là điều tốt, nhưng đôi khi chúng ta cũng phải thông cảm cho họ, vì xã hội bây giờ có quá nhiều vấn đề mà con người cần xem xét lại