Review Cẩm Nang Xanh – Green Book: bình đẳng không tự nhiên mà có

IMDb là 8.3 từ 123k votes, khi viết bài cho phim, tôi thường đưa vào điểm số IMDb nếu nó cao, mục đích chủ yếu để nói với người đọc rằng phim này hay và nhiều ý nghĩa, được công nhận và đáng để xem dù có thể không thuộc sở thích cá nhân mỗi người.

Khi xem phim, tôi khá ghét anh chàng nghệ sĩ piano Donald bởi cung cách làm ra vẻ, anh ta thể hiện mình như một ông hoàng, nhìn người khác bằng nửa con mắt, anh tỏ ra xa cách với cả những người da đen có cùng màu da. Nhưng khi xem đến hết phim thì ta mới hiểu, đó là một nỗi đau vô cùng lớn lao trong nỗ lực đi tìm sự công nhận từ người da trắng, một sự công nhận rằng anh khác biệt với “những người da đen còn lại”, anh có thể làm được những việc mà người da trắng có thể làm, đó là chơi những bản nhạc cổ điển – một thứ nhạc cao cấp. Sự công nhận đó phải chăng chỉ để được tôn vinh? Không! anh muốn thay đổi suy nghĩ của những kẻ tự xem họ là thượng đẳng, rằng người da đen cũng cần nhận được sự tôn trọng.

Bản chất định kiến vốn là một sự đánh đồng tất cả, để xóa bỏ nó thì ta cần tạo ra những ngoại lệ, ngoại lệ càng nhiều thì định kiến càng dễ lung lay. Có ai muốn sống một đời sống cô độc? Có ai muốn tự gò bó chính mình trong những luật lệ hà khắc đến phi lý? Bằng cái nhìn đơn giản, kẻ khác nghĩ Donald là người ngạo mạn, nhưng nếu nhìn bằng trái tim, ta thấy anh đang hy sinh đời sống của anh cho một mục đích cao cả hơn và lớn lao hơn, để từ đó nhìn nhận của ta phải thay đổi, sự thay đổi đến tận gốc rễ khi đứng trước sự kính phục về nhân cách một con người. Đó là điều mà chính Tony đã cảm nhận được sau chuyến lưu diễn của Donald ở các bang phía nam nước Mỹ.

Tuy Donald là một tiến sĩ âm nhạc và tâm lý, anh có tầm tri thức và nhận thức cao hơn Tony rất nhiều, nhưng trong chuyến đi này, Donald đã học được một bài học quý giá từ Tony, đó là sống như một con người tự do thật sự. Điều tôi nói có thể hơi khó hiểu, nhưng đó là sự thật. Khi một dân tộc sống quá lâu trong gông cùm nô lệ hoặc áp bức, họ sẽ quên mất tự do là gì, dù họ đạt được tự do thật sự hoặc trên danh nghĩa. Khi làm điều gì đó, họ luôn bận tâm đến sự đánh giá của kẻ khác. Tại sao Donald phải ngăn mình hòa vào những người da đen khác? Đó là điều cần thiết để được công nhận và tôn trọng? Có lẽ! Nhưng thật sự không cần thiết, có một cách tốt hơn, đó là ta phải đạt được sự tự do cả trong tư tưởng, chính cái tự do ấy mới khiến cho một con người bị xem là hạ đẳng trở thành “thượng đẳng”, cái “thượng đẳng” này cao hơn những kẻ tự xem là thượng đẳng vì họ vẫn bị xiềng xích trong những định kiến bất công hoặc cái tôi ích kỷ.

Còn Tony thì sao? anh cũng học được nhiều bài học khi đồng hành cùng một nhân cách lớn như Donald, anh không còn kỳ thị người da đen, anh không làm những việc bốc đồng lúc nóng giận, anh hiểu cuộc sống hơn qua những cảm thông khi hiểu con người Donald. Ở đầu phim, Tony đã bỏ 2 ly nước vào thùng rác khi thấy nó bị 2 người thợ da đen chạm vào, cuối phim, Tony mời Donald đến dự tiệc giáng sinh cùng gia đình. Điều gì đã làm thay đổi Tony? Đó chính là sự thấu hiểu. Trong chuyến đi, Tony phải giải quyết những rắc rối vô cùng phi lý mà Donald gặp phải, dù Donald chẳng làm gì sai trái. Bằng chuyến đi, Tony đã trải nghiệm những bất công mà một người da đen phải chịu. Nói cách khác, bằng bộ phim, chúng ta – những khán giả sẽ hiểu rằng, để thế giới này tươi đẹp hơn thì mọi người cần nỗ lực đấu tranh và bảo vệ tự do và công bằng, không chỉ cho những người bị áp bức, mà còn cho chính ta, vì biết đâu chỉ vì lơ là mà chính ta sẽ trở thành nạn nhân của những bất công phi lý đó.

Bộ phim khiến tôi nhớ đến một người khác, đó là Michael Jackson, từng có lúc tôi khinh bỉ anh dù thích những bài hát của anh, nhưng giờ tôi hiểu nỗi đau mà anh phải chịu. Tôi khinh bỉ anh vì nghĩ anh mất gốc khi muốn làm người da trắng, muốn được nổi tiếng. Sự thật có phải vậy? Tôi nghĩ là không! Anh làm vậy để được phục vụ, phục vụ cho nghệ thuật, cho con người – những con người vẫn mang trong tâm trí họ những định kiến không sao xóa bỏ. Tự lột da mình, nỗi đau đó có tiền tài hay danh tiếng nào có thể bù đắp? Anh đã không vì những thứ đó bởi chính những gì anh đã tạo ra, bởi chính cuộc sống của anh và cả cái chết của anh chứng minh điều đó. Tôi tự hỏi, nếu không có những người như Donald hay Michael thì liệu nước Mỹ có được một tổng thống da đen như Obama? Và nếu không có những người như thế thì liệu những người gốc Phi hay gốc Á có thể bước chân vào hạ viện hoặc thượng viện của Mỹ? Đây cũng không phải câu chuyện riêng nào đó ở nơi nào đó, đây là chuyện của tất cả chúng ta.

Facebook Comments

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of