Bàn về điện ảnh: nguyên nhân thất bại của phim Việt

Bài này sẽ phân tích căn nguyên tạo ra sự thất bại của một số phim Việt mà các bài báo gọi là “thảm họa”. Ai quan tâm thì vào đọc để khỏi mắc sai lầm nhé.

Nguyên nhân thất bại của phim Việt

Nguyên nhân đầu tiên là … thích bắt chước, cho nên kéo nhau cùng “chết”, đây là bản tính của người Việt. Tôi từng đi phượt, các bạn có biết tôi thấy gì khi chạy dọc bờ biển ở gần Phan Thiết không? Đó là có hàng trăm cái resort bỏ hoang, tại sao lại như vậy? Vì người Việt thích bắt chước và ăn theo khi thấy người khác “làm ăn” được. Rồi thì với mấy vụ nuôi trồng nông sản cũng vậy, thấy loại nào có giá thì nguyên cả một vùng bắt chước làm theo, thế là cung vượt quá cầu, tất cả cùng chết.

Bắt chước nhưng thiếu đầu óc, làm theo rập khuông, vậy bắt chước như thế nào là có đầu óc? Ví dụ con đường đó có một quán ăn nổi tiếng, không cần mở quán ăn y như vậy, mở ra một cái quán nước ở bên cạnh thế là có sự tương hổ, nếu nơi đó là khu du lịch thì người tiếp theo nên mở một cửa hàng bán đồ lưu niệm, sau đó là một quán bar, rồi một khách sạn.

Trong điện ảnh cũng vậy, đừng thấy phim người ta hốt bạc thì rần rần chạy theo, thế là cùng chết. Điều này quá đơn giản đúng không? Nhưng hơn chục năm qua người ta cứ lặp lại sai lầm này, một nhà sản xuất phim chuyển hướng và thành công là những nhà khác chạy theo, sau đó vì “đụng hàng” nên giết lẫn nhau, trong khi thị trường thì to lớn hơn là họ tưởng.

Nguyên nhân thứ 2 là … độc lạ, mấy cái phim bị rơi vào cái gọi là “thảm họa” thì hết 90% thuộc dạng này. Nhiều người thấy cái phim “gì đó” vừa rồi ăn ngon quá thì bảo rằng người Việt thích thể loại phim gia đình và gần gũi, đó là cách tư duy sai lầm. Không phải khán giả thích thể loại này, mà là bản thân nền điện ảnh Việt có đủ trình độ tạo ra một phim thể loại độc lạ tốt hay không? Giả sử có một kịch bản phim “độc lạ” đủ tốt ví như mấy phim siêu anh hùng, sau đó bế nguyên dàn showbiz Việt đưa vào, tăng kinh phí phim lên tầm 100 tỉ, cho ra một bộ phim tốt, đừng nói là doanh thu 400 tỉ, đạt 700-800 tỉ thậm chí 1000 tỉ cũng có thể. Vì dân Việt không phải dạng tiếc tiền đối với mấy thứ ăn chơi hoặc giải trí. Bạc đang ở trước mặt nhưng xem có đủ khả năng hốt hay không, đủ trình độ hay không, khi so với điện ảnh Mỹ.

Phim càng độc lạ thì đòi hỏi kịch bản phải càng tốt, chi phí làm phim càng cao, ý tưởng phải mới vì điện ảnh thế giới đã cày nát hết rồi, làm theo kiểu bắt chước người ta, đã vậy không thật sự hiểu nhưng vẫn thích bắt chước, cho nên cho ra những phim kém chất lượng và bị mang ra so sánh. Thế giới ngày nay thay đổi rồi, dù bắt chước kiểu nào thì khán giả cũng nhìn ra và so sánh, sau đó tìm thấy những chi tiết kém cỏi hơn, thế là phim thất bại.

Nguyên nhân thứ 3 là … khả năng tư duy kém, làm theo thói quen, không phản ứng kịp thời với sự thay đổi của thị trường. Với sự phát triển của Internet thì khán giả được tiếp xúc với rất nhiều phim chất lượng vượt xa phim Việt. Ấy vậy mà người ta vẫn cứ sản xuất những bộ phim lấy mấy thứ “độc lạ” không chính đáng để câu khách, thời nay có cái gì độc lạ dạng “xấu” mà không tìm được trên internet? Có cần phải ra rạp để xem hay không? Ngày trước bán thức ăn có “độc” được vì người ta không biết nó là “độc”, còn khi ai cũng biết cả rồi thì có ai dám mua về ăn?

Chuyện khả năng tư duy kém còn kèm theo điều tôi nói nhiều lần, là thích chạy theo hình thức rồi bỏ mất nội dung. Cái này hơi khó giải thích một chút, ví dụ một khán giả xem xong một bộ phim hay vì bộ phim đó thật sự hay, tâm hồn và cảm xúc của họ cảm nhận được cái hay đó nhưng bản thân ý thức họ không thật sự hiểu là phim đó hay chỗ nào, sau đó họ đọc một bài phân tích nói là phim sữ dụng kỹ thuật quay phim one-shot (ví dụ vậy), thế là họ nghĩ phim đó hay do cái one-shot đó, rồi họ khen nức nở cái kỹ thuật quay phim đó. Nhà sản xuất hoặc đạo diễn thấy họ khen kỹ thuật đó thì cho ra bộ phim có kỹ thuật đó, nhưng bộ phim tạo ra lại dở vì nội dung nó dở, điện ảnh Việt rơi vào trường hợp này cực nhiều.

Nguyên nhân thứ 4 là … không biết đoàn kết cùng đi lên, mà thích ăn một mình, đạp được thì cứ đạp. Tôi hơi buồn cười ở điểm này vì chúng ta thường hô hào bản tính đẹp của người Việt là đoàn kết, cái gì “một con ngựa đau thì cả tàu giẫm đạp … à! Là bỏ cỏ”. Nói vấn đề này vì tôi khá “đau” nhiều bộ phim thất bại không đáng, vì nó rơi vào những sai lầm hết sức cơ bản, mà nếu được sự nhắc nhở của vài người trong nghề thì chuyện đó sẽ không xẩy ra và sẽ có một bộ phim chất lượng cho VN.

Vậy như thế nào là đoàn kết? Ví như nhà sản xuất này đang làm phim đề tài này thì nhắc nhở những nhà khác có thể tìm đề tài khác, hoặc dàn trải thời gian công chiếu để tránh việc đụng hàng, tránh sự cạnh tranh không cần thiết; hoặc tham khảo ý kiến của nhau, cùng góp sức nhau để nhà sản xuất đó tạo ra một bộ phim tốt, sau đó thì nhà sản xuất ấy cũng giúp lại khi những người kia cần. Một bộ phim mà có hàng chục đạo diễn giỏi nhảy vào góp ý thì sao mà có lổ thủng được. Sau đó thì phim nào cũng tốt và xuất khẩu được, mọi người cùng hốt bạc.

Mọi người nghĩ tôi ngây thơ khi nói vậy? Không đâu, đó cũng là một cách chia thị trường cho nhau, là đi theo hướng chuyên môn hóa và thương hiệu đấy. Các hãng phim của Mỹ họ thường chuyên nhất về một thể loại phim nào đó, hãng này chuyên về phim hành động, hãng kia là phim giả tưởng, hãng nọ là phim kinh dị, thế là ai cũng có phần. Cái này nếu làm tốt thì có rất nhiều cái lợi, đề tài đa dạng, khán giả không ngán khi cứ ăn hoài một món, nhờ đó biên kịch có nhiều hướng phát triển và phát triển chuyên sâu.

Nguyên nhân thứ 5 là … lãnh hậu quả khi vì lợi nhuận mà nền điện ảnh đầu độc khán giả. Cái này tự làm thì tự chịu, đầu độc thì dễ, giải độc khó hen. Một thời gian hơn chục năm, vì kéo khán giả đến rạp nên cho họ ăn toàn đồ độc, toàn mấy cái phim “độc lạ”, giờ họ nhận ra là mấy món độc lạ đó có độc, họ không chịu ăn, họ đòi mấy món độc lạ không có độc. Đó có phải là điện ảnh Việt tự hại chính mình hay không? Làm sao thay đổi thói quen này khi nền điện ảnh của chúng ta không đủ khả năng sản xuất đồ độc lạ không có độc?

Chí Blog có kịch bản phim điện ảnh, ai mua không?

Nguyên nhân thứ 6 là … phim truyền hình và phim điện ảnh đang bị kịch hóa, cái này rất nguy hiểm, nó có thể phá hủy cả nền điện ảnh, vì nó sẽ biến các diễn viên điện ảnh thành diễn viên kịch trên sân khấu. Cái cách diễn quá lố sẽ thành thói quen, không diễn phim điện ảnh được, phim sản xuất chỉ có thể chiếu trong nước. Hiện tại phim điện ảnh Việt đang cạnh tranh với phim nước ngoài và chúng ta đang thua, sẽ có ngày phim truyền hình cũng sẽ như thế, mà nó cũng đang diễn ra rồi, chỉ là mức độ chưa lớn, nhưng với sự phát triển của internet thì không lâu nữa, sự cạnh tranh đó sẽ khốc liệt hơn, ví như người Việt có thể ngồi nhà xem đài truyền hình Hàn nhưng nói tiếng Việt. Đừng nói là tôi không báo trước.

Nguyên nhân thứ 7 là … thiếu biên kịch giỏi, cái này nói khá nhiều rồi, nếu vẫn còn giữ cái tư duy đào tạo theo kiểu công nghiệp thì dù có đông cách mấy cũng không dùng được. Đào tạo biên kịch là đào tạo trí thức chứ không phải đào tạo công nhân lành nghề. Đạo diễn và biên kịch thì cũng giống như nhà văn, không thể đào tạo dạng công nghiệp.

Nguyên nhân thứ 8 là … cái này hơi nhạy cảm tí, đó là khả năng nhận ra kịch bản hay của nhà sản xuất. Đừng nói là VN, cả nền điện ảnh như của Mỹ cũng mắc phải sai lầm này, có những kịch bản cực tốt đến tay họ nhưng họ từ chối, để rồi sau đó phải tiếc nuối. Có kịch bản hay là một chuyện, đọc nó có nhận ra nó hay hay không lại là chuyện khác, nó phụ thuộc vào trình độ nhận thức của người duyệt kịch bản.

Nguyên nhân thứ 9 là … lại thêm một vấn đề nhạy cảm, đó là ở VN “học giả” thì nhiều nhưng “học thật” lại ít. Chuyện này giống như mấy cuốn tiểu thuyết kinh điển đặt trong nhà sách vậy, sách tốt bán ế, sách tầm xàm bá láp bán chạy. Có người sẽ nói vậy thì phim cũng sẽ như vậy! Cái này có sự khác biệt, vì phim điện ảnh là dạng nghệ thuật mô tả cuộc sống một cách gần gũi nhất, đọc một cuốn sách có thể người ta khó phân biệt hay hoặc dở, nhưng xem phim thì rất dễ nhận ra sự hợp lý hoặc bất hợp lý của nó, đơn giản vì con người đang sống, họ quen với cuộc sống.

Tổng hợp: nói tóm lại thì tất cả phụ thuộc vào tầm nhìn của nhà sản xuất phim đạt trình độ nào, có kịch bản hay nhưng tìm đạo diễn dỏm, hoặc có đạo diễn giỏi nhưng chọn kịch bản dở, hoặc kịch bản hay và đạo diễn giỏi nhưng nhìn thiên thời kém, rồi có thể liên quan đến nhà phát hành, thị hiếu khán giả, và nhiều yếu tố khác nữa.

Giải pháp tốt nhất để tránh thất bại là … học lại từ căn bản, ai thích học theo kiểu sao chép nhưng không hiểu thì có ngày té gãy cổ. Không cần một kịch bản độc lạ, vừa phải thôi, sau đó tạo ra một bộ phim hoàn hảo, cứ thế đi lên, cách đó có thể khó hốt bạc lớn nhưng bền vững, sau khi lớn mạnh thì nhảy ra biển lớn mà chơi.

Dạo này tôi viết nhiều về điện ảnh Việt vì đang học viết kịch bản phim đấy, có ai quan tâm điều này không? Đang viết 2 kịch bản phim về tuổi thanh xuân nha! Trước đó tính viết tiểu thuyết, nhưng khó quá, viết văn tốt cũng khó sống, còn nếu viết được kịch bản phim tốt thì sẽ có tiền hơn, với lại nó dễ hơn viết tiểu thuyết nhiều. Sau hơn 2 năm viết review cho phim nước ngoài, phần lớn là phim nghệ thuật thì cũng học hỏi được ít nhiều. Mong là tương lai khả quan!

Facebook Comments
5 1 vote
Article Rating

Minh Chí

Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments

Next Post

Bàn về điện ảnh: cách tạo ra phim Việt doanh thu cao

T4 Th4 14 , 2021
Bài phân tích này cực kỳ quan trọng nhé, tôi sẽ nói về phương thức để có được một phim Việt thành công về mặt doanh thu, và hướng đi của điện ảnh Việt trong tương lai. À! Nếu tôi nói là tôi chỉ thật sự quan tâm về nền […]
Translate» English - Vietnamese
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x