Review sách Hania – Henryk Sienkiewicz: tình đầu mong manh

Nếu bạn hỏi tôi văn học nước nào giàu tình cảm, tôi không ngần ngại mà chọn Ba Lan. Tôi biết tới Henryk Sienkiewicz đầu tiên qua cuốn Quo’s Vadis – một tác phẩm nói về những nền tảng cơ bản nhất của Kito giáo và là tác phẩm quan trọng giúp tác giả đoạt giải Nobel 1905. Còn Hania, đây là một tác phẩm rất kinh điển vì nội dung mô tả về những cảm xúc đầu đời của một cậu thiếu niên mới lớn, cái cảm xúc mà khi đọc tôi cứ ngỡ tác giả đang viết cho tôi hoặc bất cứ thiếu niên nào. Tất nhiên còn tùy vào việc người đọc có cảm nhận được để mà đối chiếu với những gì họ từng trải qua.

Hania như một cuốn hồi ký tả về giai đoạn thiếu thời đến lúc tác giả bắt đầu bước vào trường đại học. Ở đây ta sẽ bắt gặp những tiếp xúc đầu tiên với các yếu tố tạo nên nhân cách của một nhà văn lớn, và hãy nhớ rằng điều này rất quan trọng.

Henryk – nhân vật chính, cậu bé được sinh trong một gia đình tiểu quý tộc có đạo đức, có học thức và sùng đạo. Là con cả trong gia đình nên được giáo dục tốt từ thở bé, cậu được dạy dỗ bởi một bà giáo người Pháp và vị linh mục trong vùng. Đây là môi trường hoàn hảo dành cho một đứa trẻ, nguồn gốc quý tộc tạo nên sự kiêu hãnh và trách nhiệm, học thức giúp nó biết tư duy, tôn giáo dạy nó tính vị tha, sự yêu thương của gia đình cho nó một trái tim nhân ái.

Bạn biết yếu tố nào quyết định sự trưởng thành của một con người? Đó chính là tính hiệp nghĩa trong việc gánh lấy trách nhiệm; một đứa bé sẽ cảm thấy nó lớn hơn khi được giao phó chăm sóc em – ta tìm thấy điều này trong tác phẩm Trên Sa Mạc Và Trong Rừng Thẳm, nếu chỉ 1 đứa trẻ lạc vào rừng thì chắc chắn nó sẽ chết, nhưng vì đứa em mà đứa anh buộc phải dũng cảm; hay khi chúng ta lập gia đình hoặc làm cha mẹ; được thăng cấp về chức vị (bằng con đường chính đáng). Hania là trách nhiệm của Henryk khi được lão bộc gửi gắm, và vai trò con cả là người thừa kế của dòng tộc.

Bạn biết yếu tố nào đóng vai trò quan trọng để tách biệt giữa tuổi thơ và sự trưởng thành? Đó chính là tình yêu! Tình yêu là một cái gì đó mang tính cá nhân hết sức sâu sắc, nó chạm đến cái khao khát cơ bản nhất của con người là sự chiếm hữu, người ấy chỉ dành cho riêng ta và chỉ duy nhất mình ta. Chính tình yêu đã khiến Henryk không thể đối xữ với Hania một cách vô tư như ban đầu. Henryk cảm thấy bối rối và xấu hổ, vốn tính cách trầm lặng, không hiểu điều gì đang xẩy ra, không hiểu phải hành động ra sao, nên cậu tìm cách đè nén nó và trốn tránh nó, mà tình cảm thì càng đè nén nó càng bùng cháy mãnh liệt. Chính sự ngây thơ này đã tạo nên bi kịch cho câu chuyện.

Con người ai cũng sẽ trưởng thành, nhưng yếu tố nào khiến cho một con người trở nên đặt biệt hơn so với phần đông còn lại? Đó chính là “người dẫn dắt” – có vai trò khai phóng tư tưởng khỏi những giới hạn ban đầu. Yếu tố này cực kỳ quan trọng nhé, nó quyết định phần đời còn lại của chúng ta sẽ trở thành thế nào, bởi vì hoàn cảnh sống như gia đình – tôn giáo sẽ hình thành trong bạn những định kiến, mà để xóa bỏ những xiềng xích này thì cần một “người dẫn dắt” có đủ kiến thức và tầm nhìn để thuyết phục bạn, giúp bạn giải phóng tư tưởng. “Người dẫn dắt” của Henryk chính là anh chàng sinh viên làm phụ giáo. Và thời điểm gặp gỡ cũng rất quan trọng, vì tuổi tác càng nhiều thì định kiến càng hằn sâu, khi quá trễ thì không ai có thể khai phóng cho bạn được nữa.

Giờ chúng ta nói về bi kịch tình yêu trong truyện. Sai lầm đầu tiên là do Henryk gây nên, cậu đã không dám thổ lộ những tình cảm đang có, đôi khi sự kiêu hãnh là cần thiết, đôi khi nó lại là nguyên nhân lớn nhất khiến ta bỏ lỡ hạnh phúc. Ở đây ta sẽ gặp một phiên bản tình yêu vô cùng kinh điển. Nếu bạn trầm tính, nhút nhát, hoặc quá nghèo, hoặc các nguyên nhân khác, thì bạn sẽ có vô số cơ hội được nhìn thấy cảnh những cô nàng vây quanh một anh chàng giàu có – đẹp trai – vui tính nào đó, trong ấy có cả người mà bạn thầm thương nhớ. Với tình đầu thì đây là một nỗi đau rất khủng khiếp, nó có thể hình thành những quyết định vô cùng tiêu cực như tự sát hoặc giết người. Nếu bạn đã trải qua nhiều sóng gió cuộc đời thì hẳn sẽ biết là các anh chàng có khả năng quyến rũ kia đa phần đều có tình cảm hời hợt. Sai lầm tiếp theo là ở Hania khi nàng chọn yêu Selim khi tưởng Henryk không yêu mình, đau đớn ở chỗ ban đầu nàng cũng có yêu Henryk.

Tác phẩm này rất khó viết review mà không phơi bày cốt truyện, vì trọng tâm lại nằm ở phần kết. Khi chứng kiến Hania tàn tạ sau cơn bạo bệnh, 2 kẻ từng yêu cô say đắm bỗng dưng thay đổi, khi đọc đến đây chúng ta sẽ có cảm giác như đang bay chợt bị gảy cánh. Ta cảm giác cái tình yêu thiêng liêng mà Henryk dành cho nàng chỉ là giả dối. Thật ra thì không phải vậy, tình yêu đó đúng là thiêng liêng và sâu đậm, chỉ là … theo thời gian khi chứng kiến Hania ngày càng yêu Selim thì tình yêu đó cũng dần chết theo, vì tình đầu luôn đòi hỏi một sự tinh khiết và trinh bạch, khi Hania bỏ trốn chính là lúc tình yêu đó chết đi, những cảm giác còn lại sau đó chỉ là sự giằng xét của lòng kiêu hãnh, của ham muốn chiếm hữu, của cái cảm giác không cam lòng chứ không phải vì nàng trở nên xấu xí. Còn với Selim thì đúng, khi Hania tàn tạ thì tình yêu trong anh cũng chết, vì cái mà Selim yêu chỉ là vẻ bề ngoài, là sự hời hợt. Chọn lựa cuối cùng của Hania nói lên rằng không ai trong họ xứng đáng với tình yêu của nàng.

Lỗi lầm trong tấn bi kịch này đều thuộc về cả 3, bởi hèn yếu Henryk đẩy Hania cho Selim, bởi ngây thơ và bị lôi cuốn mà nàng tin vào tình yêu của Selim, mà Selim tính tình vốn hời hợt. Nhưng lỗi lầm đó lại là những lỗi lầm của tuổi trẻ, không thể tránh được, bản thân từng người trong họ chưa đủ nhận thức để hiểu, đó là những lỗi lầm “vô tội” mà ai cũng từng trải qua, lỗi này là kinh điển. Nhưng tác phẩm này lại mang một tính nhân văn sâu sắc ở chỗ tác giả tiếc thương cho thân phận phụ nữ, vì sau tất cả, người phải chịu đau khổ lớn nhất lại là Hania, người bị hủy hoại chỉ có Hania.

Có lẽ với vài người thì nội dung của tác phẩm này không mới và đơn giản, nhưng với tôi thì đây là một quyển sách kinh điển cần có trong tủ sách gia đình. Tính kinh điển ở sự chân thật, đơn giản, đầy đủ, dễ hiểu; không hoa hòe lòe loẹt hay phức tạp như đa số các nhà văn sau này.

Facebook Comments

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of
Top
Translate» English - German...